Franz Kafka. Koszmar rozumu.

 

„…Kafka podawał swoje „zdrowie” jako jedną z przyczyn, dla których nie mógł nawet myśleć o utrzymaniu się z pisarstwa…”

Ernst Pawel tworzy portret Kafki, jako człowieka, który sprawnie poruszał się w świecie, był cenionym pracownikiem, awansowanym. To także świadomy pisarz, również Kafka, to znerwicowany urzędnik. Autor nie osądza Kafki ocenia jego stosunek do judaizmu, relacje z rodzicami, szczególnie z ojcem. Dowiemy się o burzliwym związku z Felicją Bauer czy romansie z Mileną Jesenską. Poznamy nie tylko życie pisarza, ale zarys środowiska i epoki. 

Ernst Pawel (1920 – 1994) był niemiecko – amerykańskim pisarzem, biografem i tłumaczem. Urodził się w żydowskiej rodzinie w Breslau. Wyemigrował do Jugosławii, po dojściu Hitlera do władzy, a następnie do Stanów Zjednoczonych.

Świat, w którym dorastał Kafka był niesamowity. W domu mówiło się po czesku, ale dzieci, jak we wszystkich żydowskich rodzinach, wysyłano do żydowskiej szkoły. Rodzina matki miała na niego zasadniczy wpływ. Na czym polega cierpka wizja dzieciństwa? Nie ma tu retuszu. Mimo, że Franz spodziewał się porażki, nigdy jej nie poniósł. Świat przesycony nienawiścią, a "... ponieważ nie znał innego, zrozumienie, jak trudno w nim oddychać, zajęło mu trochę czasu...".

Do końca życia często spędzał wakacje w Triesach, którego "...krajobraz zlał się z idylliczną wizją wiejskiego spokoju pozostającego na zawsze poza jego zasięgiem...". To swoiste poczucie zagrożenia i niepewności składają się na panoramę literackiego świata artysty. Jak podchodzi do miłości i kobiet? Czy dom rodzinny, to jego przekleństwo? Ze względu na postępującą gruźlicę musiał zrezygnować z pracy. Dzienniki i listy są ciekawe.

Franz Kafka urodził się i został pochowany w Pradze (41 lat). Franz Kafka zdawał się postępować wg freudowskiego scenariusza (psychoanaliza). Matka Julia, ojciec Hermann. Czym jest legenda Kafki?– bezbronnego, znerwicowanego urzędnika. Autor nie pomija jego twórczości, ale skupia się na życiu, korzystając z wielu źródeł.

Pod koniec życia Kafka uważał, że dzieciństwo zrobiło z niego kalekę niezdolnego do życia wśród innych ludzi. Franz był synem pierworodnym, matka bardziej zajmowała się ojcem niż nim. Czuł się opuszczony. Rodzice cały czas spędzali w sklepie. Brak było rodzinnego ciepła.

W szkołach uczono po niemiecku. Nakazano przyjęcie niemieckich imion i nazwisk, stosowanie niemieckiego we wszystkich dokumentach prawnych. Kafka szkołę określał „spiskiem dorosłych”, nienawidził jej.

Kafka w szkole był dobrym uczniem. Nauka nie sprawiała mu trudności. Tu nauczył się, jak zawierać przyjaźnie. Zaprzyjaźnił się z Hugonem Bergmannem. Kafka był bardzo zdolny, ale delikatny i nieśmiały. Atmosfera świata Kafki – przesycona była nienawiścią.

Uwielbiał geografię. Dużo czytał. Kafka już w gimnazjum, oznajmił, że chce zostać pisarzem. Miał ponad 180 cm. wzrostu. Zdał maturę. Kafka bał się fizycznej bliskości, chociaż spędził noc z dziewczyną w hotelu. Na studia wybrał filozofię. Ojcu się to nie podobało.

Po maturze ojciec zafundował mu 3 tygodniowe wakacje nad morzem (pierwsza podróż za granicę). Zaczął studiować prawo. Wstąpił do klubu dyskusyjnego. Franz stał się najważniejszym pisarzem swego czasu. Słynne utwory to m.in. „Proces” i „Zamek”. Zmarł w 1924 roku. Studiował też germanistykę, ale przerwał.

Kafkę pochowano w Pradze, dzieli grób z rodzicami. Zmarł pod Wiedniem. Był typowym samotnikiem, pustelnikiem. Chorował na płuca. Jego dzieła odzwierciedlają ironię i proroczą wizję człowieka skazanego na postrzeganie świata z oślepiającą jasnością. Wśród czeskich obywateli śmierć Kafki przeszła niezauważona.

Gorąco polecam świetną książkę, zabawę z literaturą w tle i poznanie nietuzinkowej osobowości.

Katarzyna Żarska

https://zarska18.blogspot.com/

Wydawnictwo Marginesy

Premiera: 17 września 2025 r.

Oprawa: miękka ze skrzydełkami

Przełożyła: Irena Stąpor

Projekt okładki: Anna Pol

Liczba stron: 504

(nowość wydawnicza) w mojej prywatnej biblioteczce